Chung tay phòng, chống mua bán người – nâng cao cảnh giác trước “bẫy” lừa đảo trên môi trường mạng

Thực hiện các hoạt động hưởng ứng “Ngày thế giới phòng, chống mua bán người” và “Ngày toàn dân phòng, chống mua bán người 30/7” năm 2026, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống mua bán người được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao nhận thức, ý thức cảnh giác và trách nhiệm của người dân trong phòng ngừa, phát hiện, tố giác hành vi mua bán người.

Năm 2026, hoạt động hưởng ứng được gắn với chủ đề của Liên hợp quốc: “Mắc kẹt sau bẫy lừa đảo”. Chủ đề này là lời cảnh báo về những nguy cơ mà người dân có thể gặp phải khi bị các đối tượng lợi dụng lòng tin, nhu cầu tìm việc làm, nhu cầu xuất khẩu lao động hoặc các mối quan hệ trên môi trường mạng để dụ dỗ, lừa đảo, khống chế và thực hiện hành vi mua bán người.

Cảnh giác với những “chiếc bẫy” được giăng trên môi trường mạng

Cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, mạng xã hội trở thành phương tiện giao tiếp, tìm kiếm thông tin và việc làm phổ biến. Tuy nhiên, đây cũng là môi trường mà các đối tượng xấu có thể lợi dụng để thực hiện hành vi lừa đảo, dụ dỗ, tuyển dụng, môi giới việc làm nhằm tiếp cận những người nhẹ dạ, thiếu thông tin hoặc đang có nhu cầu tìm kiếm việc làm.

Các đối tượng có thể đưa ra những lời mời hấp dẫn như “việc nhẹ, lương cao”, “không cần kinh nghiệm”, “thu nhập hàng chục triệu đồng”, “được bao ăn ở, đưa đón miễn phí” hoặc sử dụng các hình thức tuyển dụng, môi giới việc làm trên mạng để tạo lòng tin. Khi người bị hại đồng ý, các đối tượng có thể tìm cách đưa đi khỏi nơi cư trú, giữ giấy tờ tùy thân, kiểm soát liên lạc, ép buộc hoặc đe dọa, từ đó dẫn đến nguy cơ bị mua bán, bóc lột.

Vì vậy, người dân cần đặc biệt cảnh giác với những lời mời chào việc làm không rõ địa chỉ, không có hợp đồng, yêu cầu chuyển tiền trước, cung cấp giấy tờ cá nhân hoặc rủ rê đi làm việc ở nơi khác nhưng không thông tin rõ về người sử dụng lao động.

Khi tìm việc trên mạng, cần kiểm tra kỹ thông tin về doanh nghiệp, người tuyển dụng, địa chỉ nơi làm việc và các điều kiện tuyển dụng; không tùy thông tin dữ liệu cá nhân, hình ảnh hoặc tài khoản ngân hàng cho người không rõ danh tính.

Không để các hoạt động hợp pháp trở thành “vỏ bọc” cho hành vi mua bán người

Bên cạnh phương thức lợi dụng mạng xã hội, tội phạm mua bán người còn có thể lợi dụng nhiều hoạt động như xuất khẩu lao động, môi giới việc làm, kết hôn có yếu tố nước ngoài, cho - nhận con nuôi và các hình thức khác để thực hiện hành vi phạm tội.

Đối với người có nhu cầu đi làm việc ở nước ngoài, cần tìm hiểu kỹ doanh nghiệp, tổ chức đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài; thực hiện đầy đủ các thủ tục theo quy định và không tin tưởng vào những lời giới thiệu thiếu căn cứ.

Đối với hoạt động môi giới việc làm, người dân cần xác minh rõ thông tin về người tuyển dụng, công việc, địa điểm làm việc, mức thu nhập và các điều kiện liên quan. Không vì mong muốn có việc làm nhanh, thu nhập cao mà bỏ qua những dấu hiệu bất thường.

Trong lĩnh vực kết hôn có yếu tố nước ngoài và nuôi con nuôi, người dân cần thực hiện đúng trình tự, thủ tục pháp luật; thận trọng trước những lời dụ dỗ, môi giới bất thường. Việc lợi dụng kết hôn hoặc cho - nhận con nuôi để mua bán người, đặc biệt là mua bán trẻ em, là hành vi nguy hiểm cần được chủ động phòng ngừa và kịp thời phát hiện.

Chủ động trang bị kiến thức pháp luật để tự bảo vệ mình

Phòng, chống mua bán người không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan chức năng mà còn là trách nhiệm của mỗi cá nhân, gia đình và cộng đồng. Người dân cần chủ động tìm hiểu các quy định của pháp luật, nhận diện những phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm và trang bị kỹ năng an toàn khi sử dụng mạng xã hội, tìm kiếm việc làm, giao dịch hoặc thiết lập các mối quan hệ với người không quen biết.

Đặc biệt, cha mẹ, người thân cần quan tâm, hướng dẫn trẻ em, thanh thiếu niên kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn; thường xuyên trao đổi, nhắc nhở về nguy cơ bị dụ dỗ, lừa đảo thông qua các nền tảng trực tuyến.

Khi phát hiện hoặc nghi ngờ có hành vi mua bán người, người dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an hoặc cơ quan chức năng gần nhất, đồng thời chủ động cung cấp những thông tin cần thiết để phục vụ việc xác minh, xử lý theo quy định.

Nạn nhân mua bán người có quyền được trợ giúp pháp lý

Một nội dung quan trọng trong công tác tuyên truyền, phòng, chống mua bán người là nâng cao nhận thức về quyền được trợ giúp pháp lý. Theo nội dung triển khai của Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật thành phố, nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân của hành vi mua bán người và người dưới 18 tuổi đi cùng được tuyên truyền, hướng dẫn về quyền được trợ giúp pháp lý theo quy định. Vì vậy, khi có nhu cầu, nạn nhân hoặc người đang trong quá trình xác định là nạn nhân cần chủ động tìm đến cơ quan, tổ chức có thẩm quyền để được hướng dẫn và hỗ trợ kịp thời.

Mỗi người dân hãy nâng cao cảnh giác, chủ động tìm hiểu pháp luật, thận trọng trước những lời mời chào hấp dẫn trên mạng và không để mình trở thành nạn nhân của những “bẫy” lừa đảo.

Phòng, chống mua bán người là trách nhiệm của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội. Chung tay phòng, chống mua bán người chính là góp phần xây dựng cộng đồng an toàn, văn minh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mỗi người dân.